Sơ cấp cứu nạn nhân gãy xương do tai nạn

Đăng lúc: Chủ nhật - 25/11/2012 12:00
Sơ cấp cứu nạn nhân gãy xương do tai nạn

Sơ cấp cứu nạn nhân gãy xương do tai nạn

Đồng thời với việc bất động tốt, phải cho bệnh nhân uống thuốc giảm đau trước khi vận chuyển đến bệnh viện. Đối với các trường hợp gãy cổ hoặc gãy lưng phải cực kỳ thận trọng khi di chuyển. Hãy cố gắng không thay đổi tư thế bệnh nhân cho tới khi có thầy thuốc  đến hỗ trợ. Các trường hợp gãy cột sống nếu không được bất động tốt, vận chuyển không nhẹ nhàng đúng cách sẽ rất dễ làm tổn thương tuỷ sống gây liệt, hoặc tử vong. Trong thực tế, có nhiều trường hợp gãy xương nhưng do bất động không tốt, xương gãy đã làm tổn thương cơ, mạch máu, thần kinh tại nơi gãy khiến bệnh nhân bị đau, dẫn tới sốc và tử vong trên đường đưa bệnh nhân tới bệnh viện.

Nguyên tắc chung

Khi tiếp cận hiện trường xảy ra tai nạn, phải tiến hành kiểm tra hiện trường xung quanh nạn nhân. Các yếu tố nguy hiểm gây tai nạn hoặc có nguy cơ gây tai nạn cần được loại bỏ hoặc phải tránh để có thể vừa cứu được nạn nhân, vừa bảo vệ được bản thân.

Khi cấp cứu nên gọi thêm người đến hỗ trợ vì có các tổn thương không tự bản thân xử trí được nếu chỉ có một mình, ngay cả trường hợp người đến cấp cứu là nhân viên y tế.

Nguyên tắc đưa nạn nhân ra khỏi đống đổ nát hoặc xe đổ … cần có tối thiểu hai người, kéo nạn nhân từ phía sau, luồn tay vào nách nạn nhân để kéo, luôn lưu ý giữ cổ thẳng và bảo vệ cột sống lưng.

Luôn chú ý đến các thương tổn cột sống:

Đối với tất cả những nạn nhân chấn thương, khi chưa xác định được có chấn thương cột sống (CTCS) hay không, những nạn nhân sau đây đều được coi như là có bị CTCS:

  • Các nạn nhân có dấu hiệu có chấn thương vùng đầu và/hoặc vùng cổ, vùng ngực, lưng, thắt lưng.
  • Các nạn nhân hôn mê.
  • Các nạn nhân có đau vùng cổ hoặc lưng.
  • Các nạn nhân có các dấu hiệu tổn thương thần kinh: tê, giảm cảm giác, yếu liệt, thở bụng hoặc co cứng dương vật.

Xử trí cấp cứu sơ bộ

Các bước xử trí ban đầu ABCDE bao gồm:

Airway (A): Đường thở

Trong xử trí đường thở, trước hết cần nhận biết nếu bệnh nhân tỉnh, còn tiếp xúc được hay không? Nếu có tắc nghẽn cần thực hiện ngay lập tức các động tác sau :

+ Nghiêng người ghé sát miệng nạn nhân để nghe xem còn thở không.

+ Mở miệng kiểm tra xem có đờm rãi, dị vật phải móc lấy sạch. Nếu nạn nhân còn khó thở, cần phải kiểm tra xem có phải do lưỡi tụt đè vào, tiến hành kéo lưỡi.

+ Nâng cằm, đẩy hàm giữ cho đường thở được thông thẳng trục.

+ Thông khí đường miệng hoặc đường mũi.

Breathing (B) : Hô hấp

Đánh giá rối loạn hô hấp dựa vào tần số thở, gắng sức hô hấp, xem trên ngực có vết thương không, đặc biệt các trường hợp có thể xử trí được ngay tại chỗ trong khi chờ đợi nhân viên y tế đến, nhất là khi:

+ Nạn nhân có ngừng thở, tím tái. Trường hợp có ngừng thở hoặc đe dọa ngừng thở phải tiến hành ngay hô hấp nhân tạo miệng – miệng hoặc miệng – mũi.

+ Tổn thương ngực hở rộng, đặt ngay miếng gạc lớn hoặc lấy quần áo sạch đặt lên vết thương và băng kín, mục đích cầm máu và hạn chế khí tràn vào khoang ngực càng làm cho nạn nhân khó thở. Tuyệt đối không lấy bỏ dị vật đang cắm trên ngực, nguy cơ sẽ gây chảy máu ồ ạt làm nạn nhân có thể tử vong nhanh chóng do chảy máu từ các mạch lớn.

Circulation (C) : Tuần hoàn

Trong khi đánh giá và xử trí tuần hoàn, luôn kiểm tra tiếp tục đường thở và hô hấp. Đối với tuần hoàn, cần xác định shock (sốc) và kiểm soát chảy máu.

Đánh giá tuần hoàn dựa vào :

+ Mạch ngoại vi ở cổ tay, vùng cổ hay bẹn: khó bắt hoặc không bắt được.

+ Bệnh nhân có dấu hiệu lơ mơ, da nhợt, vã mồ hôi, đó là dấu hiệu shock mất máu.

Chúng ta chỉ có thể kiểm soát chảy máu bên ngoài, còn chảy máu bên trong nhất thiết phải có can thiệp phẫu thuật mới kiểm soát được.

+ Biện pháp cầm máu như băng ép hoặc ép chặt vào chỗ đang chảy máu bằng quần áo hoặc có băng gạc sạch vô khuẩn càng tốt, giữ nguyên cho đến khi nhân viên y tế đến, tuyệt đối không bỏ tay đang giữ ép ra hoặc bỏ gạc đang giữ để thay gạc mới sẽ làm cho máu chảy càng mạnh hơn và khó cầm.

+ Nâng cao chi chảy máu so với mức tim và giữ nguyên, ngoài ra khi nâng cao chi có tác dụng làm cho máu dồn về tim, não.

+ Chỉ đặt garo nếu chi đã cắt cụt và còn đang tiếp tục chảy máu.

+ Trường hợp nạn nhân có ngừng tim, cần tiến hành hồi sức tim phổi bằng ép tim ngoài lồng ngực. Tiến hành 2 người là tốt nhất, vừa hô hấp vừa ép tim ngoài lồng ngực.

Disability (D) : Thần kinh

Cần đánh giá nhanh tổn thương hệ thần kinh qua cách đánh giá nhanh như sau:

+ A – Awake – tỉnh: nạn nhân tỉnh và giao tiếp được bình thường.

+ V – Verbal response: đáp ứng bằng lời khi hỏi.

+ P – Painful response: đáp ứng bằng kích thích đau, chỉ áp dụng khi mà hỏi thì không thấy trả lời.

+ U – Unresponsive: không đáp ứng bằng hỏi hoặc kích thích đau, khi đó nạn nhân đã hôn mê sâu và tiên lượng rất xấu, nên vận chuyển sớm đến cơ sở y tế để được chăm sóc.

Nếu trường hợp nạn nhân có tổn thương ở đầu hay rách da, vỡ xương, thậm chí thấy chảy dịch trong (nước não tủy), hoặc phòi tổ chức não chỉ nên dùng gạc sạch hoặc quần áo sạch băng lên trên, tuyệt đối không bôi bất cứ thuốc men gì, không rút các dị vật còn cắm tại đó ra.

E (Exposure): Giải phóng nạn nhân khỏi các vật đè ép xung quanh.

Cởi bỏ nón bảo hộ:

Nếu nạn nhân tỉnh và có thể được thì yêu cầu nạn nhân tự gỡ nón. Vì tính an toàn của việc gỡ nón bảo hộ, khi chưa có người biết thao tác này thì không nên gỡ nón nếu không thật cần thiết.

Khi gỡ nón luôn giữ cho đầu nạn nhân không bị kéo, gấp, vẹo theo nón.

Luôn cần có hai người để gỡ bỏ nón cho nạn nhân, chỉ một vài loại nón không có phần che cằm có thể gỡ bỏ bằng một người.

Một người (A) đứng phía trên đầu nạn nhân hoặc phía sau đầu nếu nạn nhân nằm nghiêng, một người (B) đứng ngang phần ngực nạn nhân hoặc phía trước ngực nếu nạn nhân nằm nghiêng.

Nếu kính che mặt chưa được tháo ra: B luồn tay vào nón, một tay giữ cằm, một tay giữ vùng chẩm của nạn nhân. A gỡ bỏ kính che mặt bằng cách một tay giữ nón, tay kia kéo tấm che mặt lên, sau đó một tay giữ nón ở vùng khuyết, gỡ kính che mặt từng bên (gỡ bên nào giữ bên ấy).

A giữ hai bên hàm nạn nhân, B gỡ hoặc cắt quai nón. Nếu nón có phần che cằm A giữ hai bên nón, B gỡ hoặc cắt quai nón. Nếu là nón không có phần che cằm: A vẫn giữ hàm nạn nhân, B đặt hai tay hai bên, banh nón ra và từ từ kéo nón ra khỏi đầu nạn nhân.

Nếu là nón có phần che cằm: B luồn tay vào nón, một tay giữ cằm, một tay giữ vùng chẩm của nạn nhân. A nắm phần che cằm, kéo cho nón hơi ngửa ra để tránh cho nón mắc vào cằm  và kéo nón ra từ từ

Ngay sau khi gỡ nón, A giữa đầu nạn nhân, kéo nhẹ về phía trên (của nạn nhân) thẳng trục với trục của cơ thể , B đặt nẹp cổ cho nạn nhân.

Giải phóng các vật chèn ép:

  • Cởi bỏ quần áo nạn nhân nếu cần thiết, trong trường hợp không xoay trở nạn nhân được thì có thể cắt bỏ.
  • Bộc lộ nạn nhân để thấy hết được các thương tổn bên ngoài.
  • Những vật xung quanh gây cản trở cho công tác cấp cứu tiếp theo và vận chuyển nạn nhân cũng cần được dẹp bỏ.

Cấp cứu nạn nhân trong tư thế ngồi.

  • Một số nạn nhân bị tai nạn trong tư thế ngồi, đặc biệt là các tai nạn xe hơi. Trình tự cấp cứu nhưng nạn nhân này cũng tương tự như đối với những nạn nhân trong tư thế nằm. Tuy nhiên, việc mang nẹp cổ cho nạn nhân cần làm trước tiên hoặc ngay sau khi thông đường hô hấp.
  • Dùng một miếng ván cứng đặt sau lưng nạn nhân. Miếng ván cần đạt tới sau mông nạn nhân và cao vượt qua đầu nạn nhân.
  • Dùng băng keo hoặc vải hoặc băng cuộn cố định đầu, vai, ngực nạn nhân vào miếng ván.
  • Nếu lúc này việc cấp cứ hô hấp cho nạn nhân là khẩn cấp và có thể thực hiện được thì cấp cứu hô hấp trước, nếu không thì nhanh chóng đưa nạn nhân ra ngoài rồi cấp cứu tiếp.
  • Nếu nạn nhân có gãy xương đùi hay xương cẳng chân cũng cần đặt những miếng ván tương tự và cố định tạm thời.
  • Nếu nạn nhân ngồi trên xe hơi có thể bẻ cho ghế ngả ra sau trong khi vẫn giữ miếng ván (đang cố định nạn nhân trên đó) ở tư thế ban đầu. Sau đó từ từ cho nạn nhân nằm lên thành ghế.
  • Một người (A) dùng tay luồn qua hai háng nạn nhân, nắm vào miếng ván, người thứ hai (B) giữ miếng ván phần trên đầu nạn nhân, những người khác khiêng hai chân và tất cả cùng khiêng nạn nhân ra. A là người chỉ huy, B cảnh báo khi có nguy cơ đụng đầu hoặc nghiêng ván.
  • Đưa nạn nhân ra, đặt nằm ngửa trên mặt đất và tiếp tục quá trình cấp cứu.
Tác giả bài viết: Tổng hợp

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

Thăm dò ý kiến

Bạn có tìm thấy những thông tin hữu ích từ website?

Có, website rất hữu ích cho những người muốn tìm hiểu về an toàn!

Không

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 9
  • Hôm nay: 1495
  • Tháng hiện tại: 60291
  • Tổng lượt truy cập: 3723405